PARAKINO - CSW ŁAŹNIA Gdańsk

9 IV 2008 o godz. 18.00 SCW Łaźnia PARAKINO Gdańsk, MACIEJ OŻÓG Expanded Cinema 30 lat później. Kino rozszerzone jako kontekst sztuki nowych mediów.

Zaproponowana przez Gena Youngblooda w szczytowym monecie rozwoju kina strukturalnego na przełomie lat 50 i 60 minionego wieku idea "rozszerzenia" kina wskazywała możliwość rozwoju kina jako sztuk wolnej od ograniczeń tradycyjnie pojętej sytuacji projekcyjnej. Przedmiotem krytyki było przede wszystkim unieruchomienie (rozumiane dosłownie i metaforycznie) widza, statyczna relacja między projektorem, ekranem a przestrzenią widowni oraz ograniczone przesądami technologicznymi rozumienie aparatury filmowej. Krytyka ta realizowana była w projektach, w których z jednej strony nie wykorzystywano ekranu lub, na drugim końcu spektrum, dokonywano multiplikacji ekranów swobodnie rozmieszczając je w przestrzeni, budując je z różnych materiałów, tworząc konstrukcje ruchome, o zmiennym kształcie i wielkości. Podejmowano także eksperymenty z taśmą filmową i projektorem - tutaj spektrum możliwości wyznaczają z jednej strony foilmy bez projektora z drugiej zaś projekcje bez taśmy. Wszystkie te zabiegi powodowały, że sztuka filmowa stawała się sztuką performatywną, w której istną rolę odgrywała aktywność widza w dynamicznej przestrzeni pracy. Zarówno dematerializacja i performatyzacja dzieła, jak i dążenie do uaktywnienia odbioru, stanowiące o swoistości kina rozszerzonego, stały się kluczowymi zagadnieniami w sztuce nowych mediów, przede wszystkim w sztuce interaktywnych instalacji. Dlatego też zasadne wydaje się wskazanie ciągłości między kinowymi eksperymentami sprzed ćwierć wieku, a realizowanymi na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat interaktywnymi formami kina. W tym kontekście szczególne miejsce zajmują prace autorów takich jak Weinbren, Courchesne, Shaw czy Lozano-Hemmer, którzy wprost nawiązują do tradycji kina rozszerzonego, bądź sytuują swe prace w tym kontekście. Porównanie ich zróżnicowanych estetyk pozwoli też wskazanie głównych nurtów cyfrowego kina rozszerzonego.

Dr Maciej Ożóg

Zjawisko kina rozszerzonego jest ogólnie znane i stanowi naturalny kontekst dla sztuki mediów, jednak w Polsce stanowi swego rodzaju egzotykę przywoływaną sporadycznie i jedynie w przypadku klasyków takich jak Warsztat Formy Filmowej. Książka Youngblooda jest dziś kanoniczna i wywołała swego czasu rewolucję, która jednak nie przedostała się za żelazną kurtynę [chodzi o szersze zaistnienie w skali umożliwiającej zaistnienie dyskursu], a znana była jako kontekst sztuki jedynie w formie dalekich ech obecnych w sztuce wideo-instalacji. Podobne idee, jednak wyrosłe na bazie konceptualizmu, tworzyły scenę filmowo-artystyczną w Polsce, jednak bez możliwości swobodnej i masowej wymiany myśli nie dopełniały one intelektualnego krajobrazu sztuki światowej - tam stanowiąc egzotykę. Nieco inaczej było i jest w kręgach osób zainteresowanych wprost kinem eksperymentalnym, gdyż teoria Youngblooda rzuca zupełnie nowe światło na sztukę mediów i poniekąd generuje praktykę, która nagle otwiera się na teorię filmu, jako równoprawnego paradygmatu względem historii sztuki i estetyki. Tym też gestem jako kurator chcałbym zarysować nowy obszar dla działań edukacyjnych PARAKINA, które ma być od tej pory ruchem i generującym teoretyczne zagadnienia dotyczące sztuki nowych mediów, odwołującym się głównie do różnych teorii kina, jako bazy metodologicznej. Nie oznacza to jednak zerwania z prezentacjami replik festiwali światowego wideo, i filmu eksperymentalnego, ani zrywania z zapraszaniem kuratorów i artystów na rzecz prezentacji kina rozszerzonego. PARAKINO pozostanie wierne kinu eksperymentalnemu, sztuce wideo i wszystkim zjawiskom granicznym kina, czy filmu w których film, lub kino pojawiać się mogą. Główną formułą spotkań pozostaną projekcje i spotkania z twórcami festiwali, kuratorami, naukowcami i artystami.

kurator PARAKINA: Michał Brzeziński